12 ноября 2019 года, 15:03 (UTC+9:00) t в Якутске: -25 (09:00)

А.П.Данилова төрөөбүтэ 100 сылыгар аналлаах үөрүүлээх мунньахха тыл этии

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин Бэрэссэдээтэлэ А.Н.Жирков
судаарыстыбаннай политическай деятель,
Саха АССР I, II, V ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата,
РСФСР III, IV ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаата,
САССР оскуолаларын үтүөлээх учуутала,
Амма улууһун бочуоттаах гражданина
А.П.Данилова төрөөбүтэ 100 сылыгар аналлаах үөрүүлээх мунньахха этиитэ
 
 
Күндү доҕоттор, бу күннэргэ Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Дьокуускай куоракка хас даҕаны үтүө түгэни бэлиэтээн Ньурба улууһун Күннэрэ ыытыллаллар. Ньурба улууһун салалтата, олохтоохторо бу бэлиэ Күннэри ыытарга быһаарыммытара кинилэр улуустарын историятыгар, урукку үлэлээбит дьонноругар махталлаах уонна ытыктабыллаах сыһыаннарын, көлүөнэлэр утумнаһыыларын көрдөрөр.
 
Бу - үтүөкэннээх киһи, биһиги коллегабыт Варвара Андреевна Петрова төрөөбүтэ 80 сыла. Кини бэҕэһээ, ахсынньы 15 күнүгэр, төрөөбүт күнэ. Манна баар дьон уонна өрөспүүбүлүкэ общественноһа кини олоҕун уонна үлэтин туһунан бэркэ билэллэр, үрдүктүк сыаналыыллар уонна махтаналлар.
 
Бу – биһиги өрөспүүбүлүкэбит бастакы көлүөнэ сэбиэскэй салайааччыларын чаҕылхай бэрэстэбиитэлэ, өрөспүүбүлүкэни салайыыга Максим Аммосовы, Платон Ойуунускайы, Степан Аржаковы, Исидор Бараховы кытта биир кэккэҕэ турбут кинилэр үөлээннээхтэрэ Степан Васильевич Васильев төрөөбүтэ 120 сыла. Ону ааһан, кини биһиги дойдубут Киин кэмитиэтигэр, партийнай хонтуруол кэмитиэтигэр эппиэттээх сололору толорбута. Ньурба улууһун олохтоохторо өрөспүүбүлүкэ сайдыытыгар улахан өҥөлөөх салайааччыга сүгүрүйэллэрэ хайҕаллаах суол. Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннаһын Күнүгэр Дьокуускай куоракка Степан Васильевич Васильевка пааматынньык туруоруллубута өрөспүүбүлүкэ салалтатын уонна общественноһын махталын бэлиэтэ буолар. 
 
Ньурба улууһун Күннэрэ өссө биир бэлиэ түгэҥҥэ – Ньурбатааҕы көһө сылдьар театр төрүттэммитэ 50 сылыгар ананнылар. 1966 сыл атырдьах ыйыгар Москватааҕы Щепкин аатынан училище бастакы, эдэр, талааннаах выпускниктара Ньурба драматическай театрыгар ананан кэлэн үлэлэрин саҕалаабыттара. Кинилэр ортолоругар Саха театральнай искусствотын киэн туттуутунан буолбут Василий Фомин, Зоя Багынанова, Анатолий Кривогорницын, Петр Николаев, Валентина Николаева уонна да атыттар бааллара. Ньурба театрын 50 сыла биһиги өрөспүүбүлүкэбит театральнай культуратын историятыгар умнуллубат кэрэ-бэлиэ событиенан буолар. 
 
Маны тэҥэ, биһиги бүгүн Саха Өрөспүүбүлүкэтин иккис көлүөнэ сэбиэскэй салайааччыларын уһулуччулаах бэрэстэбиитэлэ Анастасия Петровна Данилова төрөөбүтэ 100 сылыгар аналлаах үөрүүлээх түгэни бэлиэтиибит. Анастасия Петровна С.В.Васильевтан лоп курдук 20 сыл, биир көлүөнэнэн, балыс. Кини Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин даҕаспытынан, 1917 сыллаахха, төрөөбүтэ, итиэннэ оччотооҕу эдэр көлүөнэ бэрэстэбиитэлин быһыытынан үлэни-үөрэҕи тэҥҥэ тутан, буһан-хатан, уһаарыллан тахсыбыта. Анастасия Петровна баара-суоҕа 21 сааһыгар улуус үөрэҕин управлениетын, өрөспүүбүлүкэ биир бөдөҥ улууһун комсомольскай тэрилтэтин салайбыта, 22 сааһыгар Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаатынан талыллыбыта. 
 
А.П.Данилова учууталтан саҕалаан Сэбиэскэй Союз Коммунистическай партиятын уобаластааҕы кэмитиэтин сэкирэтээригэр тиийэ үүммүтэ. Кини биллэр учуонай, науканы киэҥ эйгэҕэ тарҕатааччы этэ. Анастасия Петровна олоҕун усталаах туоратыгар бэйэтин бэриниилээх идеалларын хас биирдии киһиэхэ тиэрдэрин олоҕун тулхадыйбат соругунан ааҕара. 
 
Мин 1976 сылтан 1981 сылга диэри Максим Кирович Аммосов аатынан Саха судаарыстыбаннай университетыгар үөрэнэ сылдьан кини лекцияларын истибитим. Кини партия историятыгар лекциялары ааҕара, бу теманы билигин аныгы көлүөнэ ыччат биир тэҥник ылыммат, өйдөбүлэ араас. Ол эрээри Анастасия Петровна чаҕылхай лектор этэ, кини хас биирдии тылыгар, хас биирдии этиитигэр, хас биирдии абзаһыгар, хас биирдии лекциятыгар бэйэтин этиитин ылыннарыылаахтык, итэҕэтиилээхтик этэрэ көстөрө. Киниэхэ университет профессордара, преподавателлэрэ олус ытыктабыллаахтык сыһыаннаһаллара. Биһиги факультеппытыгар ол кэмҥэ биллиилээх аатырбыт профессордарбыт: Георгий Прокопьевич Башарин, Авксентий Егорович Мординов, Гаврил Гаврильевич Макаров, Михаил Андреевич Чоросов уонна да атыттар үлэлииллэрэ. Мин иннибинэ тыл эппит Иннокентий Семенович Саха судаарыстыбаннай университетын партийнай тэрилтэтин сэкирэтээринэн өр кэмҥэ үлэлээбит, Петр Павлович Лимонов туһунан ахтыбыта, кини, кырдьык, өрө күүрүүлээх, умсугутар күүстээх ураты киһи этэ. Бу дьон бары Анастасия Петровна Даниловаҕа истиҥник уонна харыстабыллаахтык сыһыаннаһара. 
 
Бу сырдык, үтүөкэннээх киһи аата биһиги өрөспүүбүлүкэбит историятыгар, биһиги өрөспүүбүлүкэбит парламентаризмын историятыгар олохтоохтук киирдэ. 2022 сылга биһиги Бүтүн Саха сиринээҕи Сэбиэттэр бастакы съезтэрин үбүлүөйдээх күнүн бэлиэтиэхпит: 1922 сыллаахха тохсунньу 27 күнүгэр Бүтүн Саха сиринээҕи Сэбиэттэр бастакы съезтэрэ буолбута, бу съезд тоҕус төгүл ыытыллыбыта, 1937 с. бүтэһик Бүтүн Саха сиринээҕи Сэбиэттэр IX съезтэрэ буолбута. Ол кэнниттэн биһиги өрөспүүбүлүкэбит Конституцията ылыныллыбыта, онно олоҕуран 1938 с. Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтигэр маҥнайгы быыбар ыытыллыбыта. Онуоха 22 саастаах Анастасия Петровна Данилова Саха АССР бастакы ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтин бастакы дьокутаатынан талыллыбыта. Ол кэнниттэн кини үс төгүл Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин дьокутаатынан, Үрдүкү Сэбиэтин Президиумун Бэрэссэдээтэлин солбуйааччытынан үлэлээбитэ. Ханна да буоллун, кимниин да буоллун: оскуолаҕа учууталлаатын, производствоҕа да буоллун, партийнай үлэҕэ да, Үрдүкү Сэбиэккэ норуот бэрэстэбиитэлэ да буоллун, Саха судаарыстыбаннай университетыгар учуонай да буоллун,- кини баай дууһалаах, кэрэхсэбиллээх, кэрэ Киһи буолара. Киниэхэ доҕотторо да буоллун, утарсыһааччылара да буоллун, бары истиҥник сыһыаннаһаллара. Мин Ньурба улууһун салалтатыгар, тэрийэр кэмитиэккэ чулуу дьоҥҥут туһунан өйдөбүл тэрээһиннэри ыытаргыт иһин махталбын тиэрдэбин. Баһыыба. (Ытыс тыаһа).
 
 
Дьокуускай, ахсынньы ый 16 күнэ 2016 сыл
Дата последнего изменения: 21 декабря 2016, 15:35
^ Наверх ^
X
Ошибка в тексте:
Сообщить об ошибке администратору? Ваш браузер останется на той же странице